Prowadzenie badań nad historycznym użytkowaniem gruntów na terenach dzisiejszych lasów pozwala poznać oraz zrozumieć relacje pomiędzy człowiekiem i przyrodą kształtujące się na przestrzeni wieków. Współczesne technologie służące badaniu terenów trudno dostępnych, tak jak i komunikacja z lokalnym społeczeństwem, umożliwiają coraz dokładniejsze poznawanie miejsc oraz odczytywanie ich dziejów. Wiedza uzyskana dzięki identyfikacji, rozpoznaniu zasobów przyrodniczych i kulturowych lasu stanowi punkt wyjścia do podejmowania dalszych kroków w zakresie skutecznej ochrony dziedzictwa. Identyfikacja jest pierwszym etapem, po którym następują ocena wartości, analiza potencjału, zarządzanie, programowanie działań i udostępnianie dziedzictwa. Szczególną uwagę należy zwrócić na rolę interpretacji jako sposobu na zrozumienie i docenienie dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego w lasach.

Pytania, które towarzyszą tej sesji:

• W jaki sposób następuje rozpoznanie i dokumentacja dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego w lasach?
• W jakim kierunku podążają przemiany w użytkowaniu terenów leśnych? Jaki jest wpływ procesów społeczno-gospodarczych na lasy?
• Jaki jest stan wiedzy na temat współczesnych możliwości, technologii, technik inwentaryzacji miejsc trudno dostępnych o potencjalnie dużym znaczeniu historycznym?
• Jakie są najlepsze praktyki jeśli chodzi o współpracę ze społecznością lokalną w zakresie identyfikacji miejsc i obszarów materialnego dziedzictwa kulturowego?
• W jaki sposób skutecznie podnosić świadomość lokalnych społeczności na temat potrzeby ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego w lasach?

Na Liście Światowego Dziedzictwa znajduje się 1121 obiektów, z tego 869 kulturowych, 213 przyrodniczych i 39 mieszanych (przyrodniczo-kulturowych). Ponadto 36 spośród tych obiektów to obszary transgraniczne, a 53 to obiekty będące w zagrożeniu. W każdej z wymienionych kategorii są miejsca, na terenie których znajdują się lasy. To, w jaki sposób są one zarządzane może bezpośrednio wynikać z planu zarządzania obiektem światowego dziedzictwa, albo w przypadku braku takiego dokumentu, z obowiązujących na danym terenie przepisów oraz realizowanych planów i programów. W związku z tym, że każdy obiekt światowego dziedzictwa UNESCO jest wyjątkowy, zarządzanie tymi obszarami, w tym również lasami wymaga zróżnicowanych, w pewnym zakresie elastycznych sposobów zarządzania. Poznanie uwarunkowań prawnych, praktyk zarządczych oraz wyzwań stojących przed skuteczną ochroną dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego wymaga m.in. dialogu zarządców ze społecznością lokalną i innymi interesariuszami, a także wymiany wzajemnych doświadczeń.

            Pytania jakie stawiamy w tej sesji to:

• Jak skutecznie zarządzać lasami w obiektach Światowego Dziedzictwa UNESCO?
• W jaki sposób angażować lokalną społeczność w działania na rzecz ochrony i popularyzowania Wyjątkowej Uniwersalnej Wartości (ang. Outstanding Universal Value), tych obiektów?
• Na ile model zarządzania w obiektach leśnych Światowego Dziedzictwa UNESCO powinien różnić się od tego, który obowiązuje w przypadku pozostałych lasów?

Użytkowanie lasu, obok hodowli i ochrony jest jedną z podstawowych dziedzin gospodarstwa leśnego. Zakres pojęciowy użytkowania lasu jest niezwykle szeroki, uogólniając obejmuje on rozważne i przemyślane czerpanie korzyści z lasu, zarówno tych w wymiarze materialnym (pozyskanie surowca drzewnego, jagód, grzybów, kopalin itp.), jak i w sferze niematerialnej, duchowych, estetycznych przeżyć, korzyści zdrowotnych itp. Wyzwaniem wobec rosnących oczekiwań pod adresem społecznych funkcji lasu jest przyjęcie odpowiednich strategii umiarkowanego, zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej, kulturowej i krajobrazowej lasu.

            Pytania, które wiążą się z kulturowym wymiarem użytkowania lasu są następujące:

• Jakich korzyści współcześnie dostarcza społeczeństwu las? Jaki jest stan badań nad ich rozpoznaniem?
• Jak zmieniają się trendy w usługach ekosystemowych lasu i w postrzeganiu użytkowania lasu?
• Jak wycenić, skwantyfikować korzyści pozasurowcowe?
• Czy i w jaki sposób należy pielęgnować odchodzące tradycje związane z gospodarką leśną, ginące zawody leśne, profesje związane z ubocznym użytkowaniem lasu?

Pomniki przyrody oraz miejsca i strefy o wyjątkowej wartości przyrodniczej, naukowej i estetycznej tworzą dziedzictwo naturalne podlegające ochronie prawnej. W podejmowaniu działań służących ich zachowaniu rolę nie do przecenienia odgrywają instytucje naukowe, zarządcy lasów, a także ogrody botaniczne, arboreta oraz ogrody zoologiczne, które realizują m.in. programy restytucji zagrożonych gatunków i ochrony siedlisk oraz dążą do zachowania leśnych zasobów w bankach genów i nasion. Najskuteczniejszym sposobem ochrony ginących i zagrożonych gatunków jest ochrona ekosystemów i biocenoz in situ. Nie mniej ważne są działania ex situ, które finalnie wspierają populacje dziko żyjące. W procesie zachowania i ratowania dziedzictwa naturalnego, w tym przyrody nieożywionej, dużą rolę odgrywają również geoparki.

            Pytania, które towarzyszą tej sesji to:

• Czy i na ile programy restytucji zagrożonych gatunków są skuteczne?
• Jaka jest rola ogrodów zoologicznych, botanicznych i arboretów w ratowaniu zagrożonego dziedzictwa przyrodniczego?
• Jaki jest stan wiedzy na temat roli banków genów i nasion w zachowaniu leśnych zasobów przyrodniczych?
• Jakie są metody, techniki i narzędzia badawcze stosowane w ocenach różnorodności biologicznej?
• Jakie znaczenie ma partycypacja społeczna dla ochrony dziedzictwa naturalnego lasów?

Dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe w lasach wymaga popularyzacji, udostępnienia i właściwego zagospodarowania. Ważną rolę w zachowaniu i jego wzmacnianiu pełni zrównoważona turystyka, jak również rekreacja. W wielu regionach, szczególnie w Europie prognozuje się, że w przyszłości to właśnie turystyka związana z dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym osiągnie najbardziej znaczący wzrost. Coraz więcej jest również wspólnych, partnerskich projektów na obszarach przygranicznych w zakresie ochrony środowiska i inicjatyw kulturowych i turystyki. Zrównoważony rozwój turystyki i rekreacji na terenach leśnych opierający się na poszanowaniu dziedzictwa przyrodniczego, kulturowego, obyczajowego i historycznego oznacza m.in. konieczność podejmowania działań na rzecz zapewnienia bardziej równomiernego rozkładu ruchu turystycznego w regionach wrażliwych, szczególnie cennych i chronionych.

            Pytania, które towarzyszą tej sesji tematycznej to:

• W jakim stopniu turystyka i rekreacja w lesie uzależniona jest od walorów przyrodniczych i kulturowych lasów i na ile walory te zakorzenione są w świadomości lokalnych społeczności?
• Jaka jest przyszłość turystyki i rekreacji bazujących na dobrach przyrodniczych i kulturowych lasów?
• Jak minimalizować zagrożenia, które stwarza turystyka i rekreacja dla dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego w lasach?
• W jaki sposób dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe w lesie stymuluje rozwój infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej w otoczeniu społeczno-gospodarczym lasu?
• Jaką rolę w promocji dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego lasu mają tematyczne szlaki i trasy turystyczne?